گوش کن
من براي پنهان کردن تو
صادقانه به همه دروغ مي گويم
و وقتي زيباترين لحظه سال تحويل مي شود
شوق چشمانم را گور مي کنم
من روي صفحات خالي دفترم
بدون فاصله تو را مي نويسم
و هر روز شعرهايم را به صندوق دلتنگي ام پست مي کنم
خوب مي دانم
تا وقتي سرم به آسمان است و نگاهم به زمين
از تو
جز يک نگاه کهنه
چيز ديگري ندارم

قابلیت مقایسه یکی از ویژگیهای مهم ولازمی است که  صورتهای مالی باید  آنرا دارا باشند این ویژگی به استفاده کنندگان از صورتهای مالی کمک  می نماید که بتوانند با مقایسه روند فعلی شرکت با روند قبلی  تصمیمات  مناسب وصحیحی اتخاذ نمایند  بنابراین  تهیه کنندگان صورتهای مالی جهت حفظ این ویژگی ناگزیرند در تهیه صورتهای مالی اصل دیگری تحت عنوان اصل ثبات رویه را رعایت نمایند به عبارت دیگر تهیه کنندگان صورتهای مالی برای  تهیه  صورتهای مالی سال جاری  خود  باید همان اصول ، مبانی  و روشهائی   که در تهیه صورتهای مالی سال قبل بکار برده اند را  بکار گیرند تا با رعایت اصل ثبات رویه ویکنواختی امکان قابلیت مقایسه را برای استفاده کنندگان از این صورتها را فراهم نمایند  اما یکی از سوالات وموضوعات فراروی تهیه کنندگان این است   که اگر در دوره  فعالیت موسسه یا شرکت  وبر اثر گذشت زمان  اطلاعات جدیدی بدست آید که مدیریت شرکت ناگزیر شود روش حسابداری خود که برای دارائی  ، بدهیها ، درآمد ، هزینه ویا  سایر حسابهای موسسه وشرکت استفاده  می نموده را تغییر دهد  یا  متوجه شود که در محاسبات خویش اشتباه  نموده  ویا حتی با بدست آمدن  اطلاعات جدیدناگزیر شود برآوردهای  صورت گرفته که  در حسابهای خویش اعمال نموده را اصلاح نمایدپس در این صورت جهت حفظ ویژگی قابلیت مقایسه وکمک به استفاده کنندگان چه اقدامی را باید انجام دهد وبرخورد حسابرس  با این موضوع  چگونه باید باشد ؟

  در این خصوص استاندارد حسابداری شماره 6 ایران این تغییرات را به سه بخش کلی تغییر روش حسابداری ،  اصلاح اشتباه و تغییر برآورد  تقسیم نموده وسپس بیان می نماید:  "  که اثر تغییر روش حسابداری واصلاح اشتباه باید بعنوان اثر انباشته در صورت سود وزیان جامع آورده شود مضافا به اینکه صورتهای مالی دوره قبل نیز با توجه به روش جدید اصلاح  وارائه مجدد گرددودر خصوص تغییر در برآورد باید اثر آن در صورت سودو زیان سال جاری منعکسگردیده ونیازی به اصلاح وارائه مجدد صورتهای مالی دوره قبل  نمی باشد. در خصوص تغییر روشهای حسابداری بند 76 استاندارد حسابداری  شماره یک  پاره ای از این تغییرات را بیان نموده وهمچنین بند 41  استاندارد شماره 6 موارد منجر به اصلاح  حساب را قید نموده است. 

 با توجه به مطالب مطروحه فوق اگر این سوال مطرح شود که برخورد تهیه کنندگان صورتهای مالی در هنگام تغییر روش استهلاک( مثلا روش استهلاک خط مستقیم به روش نزولی) چه خواهد بود؟

   مطمئنا عده ای  در وهله اول پاسخ خواهند داد که این تغییر یک  تغییر روش حسابداری است وتکلیف آن مشخص است  . 

اما در این خصوص باید بگوئیم  تا قبل از تدوین استانداردهای  حسابداری ایران تغییر روش استهلاک یک تغییر روش حسابداری محسوب میشد ودلیل آن نیزپاسخی است که کمیته فنی سازمان حسابرسی ( مرجع تدوین استانداردهای حسابداری در ایران) طی  صورتجلسه شماره یک خود در تاریخ  ۱۳۶۸/07/۲۳ منتشر واعلام نموده است بر اساس نظر یاد شده"  اگر روش محاسبه استهلاک تغییر نماید این تغییر یک تغییر روش محسوب میگردد وبنابراین باید آثار انباشته حاصل از این تغییر در صورت سود وزیان جامع منعکس

  وصورتهای مالی دوره قبل نیز اصلاح وارائه مجددگردد  واگر روش استهلاک تغییر ننماید لیکن نرخ استهلاک  ( بدلیل تغییر برآورد در عمر مفید یا ارزش اسقاط)  تغییر نماید این تغییر یک تغییر برآورد بوده ولذا اثرآن  فقط در صورت  سود وزیان دوره تغییر منعکس  ونیازی به اصلاح وارائه صورتهای مالی دوره قبل  نمی باشد.

همچنین کمیته مذکور معتقد است اگر تغییر نرخ استهلاک  وتغییر روش استهلاک توام صورت پذیرد این تغییرات  بعنوان تغییر برآورد تلقی خواهد شد ."

 پس در اینجا ملاحظه می کنیم که پاسخ کاملا منطبق بر استانداردهای  تدوین شده حسابداری می باشد اما با مطالعه بند های 62 و 82   استاندارد حسابداری شماره 11که از تاریخ 1/1/1380 نیز لازم الاجرا گردیده  متوجه می شویم تغییر روش استهلاک وتغییر نرخ هردو بعنوان تغییر برآورد محسوب میشوند واساسا برخورد با تغییر روش استهلاک را بعنوان تغییرروش قلمداد نمی نمایند واین  بعنوان یک استثناء محسوب میگردد.  

در طي سالهاي مختلف، صورتهاي مالي با توجّه به نيازهاي استفاه‌كنندگان تغيير كرده و منجر به تهيّة صورتهاي مالي جديدي نيز شده است. «صورت تغييرات در وضعيت مالي» از جمله صورتهايي بوده كه در دهة 80-1970 با تأكيد بر سرمايه در گردش جهت ارائة اطلاعات در مورد نقدينگي و توانايي بازپرداخت بدهي‌هاي مؤسّسات تهيّه مي‌شود، امّا اطلاعات اين صورت قادر به ارائة اطلاعات كافي در مورد وجه نقد نبوده است. لذا با درك اهميّت وجه نقد در سالهاي اخير، تهية «صورت گردش وجوه نقد» توسط كشورهاي مختلف انجام شده است. از جمله در هندوستان، از سال 1996 بعضي از بازارهاي بورس اوراق بهادار تهيّة آن را اجباري تشخيص داده‌اند و شركتهاي تحت ليست آنها ملزم به تهيّة آن شده‌اند. در اين تحقيق اهميت اين صورت مالي و تهية اطلاعات اضافه‌تر از آن بررسي شده كه عبارتند از : شناسايي مطلوبيت اطلاعات فراهم شده توسط صورت گردش وجوه نقد؛ شناسايي محدودة درآمدها و هزينه‌ها؛  بررسي اطلاعاتي كه از ترازنامه حاصل مي‌شود؛ مطالعة اجزا صورت گردش وجوه نقد؛ شناسايي عواملي كه در افشا مناسب اطلاعات ترازنامة تأثير مي‌گذارد؛ نقد و ارزيابي جنبة كيفي صورت گردش وجوه نقد؛ ارائة پيشنهاد جهت پيشرفت كيفي اطلاعات فراهم شده توسط صورت گردش وجوه نقد. تعداد 96 كمپاني از شصت گروه مختلف از صنايع به روش خوشه‌اي انتخاب شدند. در انتخاب نمونه، از هر دو گروه شركتهايي كه بيشترين و كمترين سرمايه، فروش خالص سالانه و سود بعد از ماليات داشته‌اند انتخاب شده است. براي تمامي آنها صورت گردش وجوه نقد، ترازنامه، صورت سود و زيان و جداول و يادداشتهاي همراه صورتهاي مالي و رويه‌هاي حسابداري آنها تهيّه و مطالعه شده است. نحوة تجزيه و تحليل اطلاعات از طريق تفكيك نمونه به دو گروه (شركتهايي كه صورت گردش وجوه نقد آنها كاملاً با اطلاعات ترازنامه قابل مقابله بوده است و شركتهايي كه اطلاعات صورت گردش وجوه نقد آنها با اطلاعات ترازنامه و ساير اطلاعات همراه قابل تطبيق نبوده است) صورت گرفته است. مشاهدات نشان داد: چون تنها اطلاعات سه سال از زمان تهيّه صورت گردش وجوه نقد موجود بود، بررسي كيفي اطلاعات نياز به سالهاي بيشتري دارد؛ شيوة پيشنهادي توسط بازار بورس بمبئي جهت تهيّه اين صورت بسيار پيچيده مي‌باشد؛ اطلاعات موجود در ترازنامه و صورت سود و زيان و يادداشتهاي همراه جهت تطبيق صورت گردش وجوه نقد با اين اطلاعات كافي نمي‌باشد و نياز به اطلاعات تكميلي مي‌باشد؛ بخش سرمايه در گردش در قسمت فعاليتهاي عملياتي و اقلام موجود در بخش فعاليتهاي سرمايه‌گذاري بيشترين مغايرتها را با اطلاعات ساير صورتها دارند.

نتايج تحقيق نشان داد كه صورت گردش وجوه نقد در شركتهايي كه اين صورت با ساير اطلاعات قابل تطبيق بوده، قابليت اتكاي بيشتري دارد كه نشان دهندة سيستم اطلاعاتي حسابداري قوي در شركت مي‌باشد. در شركتهايي كه صورت گردش وجوه نقد آنها با اطلاعات صورتهاي ديگر مطابقت نداشت، اين احتمال وجود دارد كه وروديها و خروجيهاي وجوه نقد آنها اشتباه طبقه‌بندي شده باشد. همچنين معلوم گرديد كه ناحية مشكل‌ساز در صورت گردش وجوه نقد از جهت تطبيق با ساير اطلاعات، سرمايه در گردش و فعاليتهاي سرمايه‌گذاري مي‌باشد. پيشنهاد نهايي اين كه  لازم است اين صورت هم مانند ساير صورتهاي مالي يادداشتهاي همراه براي تعيين اقلام تشكيل دهنده به صورت مقايسه‌اي داشته باشد.